Ǩeâzz
Kå´dd reäšš
Tuâjjtuåimmjumuužžâst raajât suåppmõš
Tuâjjtuåimmjumuužžâst vuäǯǯ ekonomiilaž ouddõõzz
Tuâjjtuåimmjumuužž tuâjj da siiskâž suåvât privatlânji
Tuâjjtuåimmjumuužžâst vuäǯǯ maacctõõzz da tuâjjtuõđštõõzz

 

 

Ǩeäzz

Tõrǥsmâ´ttem tuâjjtuåimmjumuš lij jurddum ku´ǩesäiggsaž tuâite´mes õõumže, kåå´tt vuäǯǯ tuâite´mvuõđ diõtt vuâđđuum pi´rǧǧeemtuärjjõõzz da/le´be tuâjjmarkkâmtuärjjõõzz.

Tõrǥsmâ´ttem tuâjjtuåimmjumuužžâst suåvât pâi jått’teemplaanâst. Jå´tt’teemplaan raajât õõutsââ´jest ä´ššlain, sosialtuâjjlain da tuâjjviõkkvuä´pstee´jin. Plaanâst nõõmmtet täävtõõzz da kuånst, kooi vie´ǩǩin pue´rmõsân oou´deet ä´ššla tuâjjvuäǯǯmõõžžid, pue´reet suu tuâjj- da tuåimmjemooddeezz di takai jie´llemvaaldšem peä´l.

 

Kå´dd reäšš

 

Tõrǥsmâ´ttem tuâjjtuåimmjumuužž riâššmõõžžâst va´sttad pâi kå´dd. Tõn vuei´tet čõõđted.

kåå´dd le´be kå´ddkonseern jee´res tuåimmpaai´ǩin jee´resnallšem registõllum seä´rvrinsie´brrkoo´ddin valdia ve´rǧǧpõõrtin da škiâŋkkisie´brin

 

Tuâjjtuåimmjumuužžâst raajât suåppmõš

 

Tõrǥsmâ´ttem tuâjjtuåimmjumuužžâst raajât pâi suåppmõš tuâjju´vddi, kåå´dd da ä´ššla kõõskâst. Suåppmõõžžâst meä´rtõõlât tuâjjtuåimmjempäi´ǩǩ, tuâjjtuåimmjem peeštõs da suåppivue´ssbeä´li täävtõõzz tuåimmjumu´šše.

Tõrǥsmâ´ttem tuâjjtuåimmjumuš älgg 3 mannu altteemperioodin. Plaan tä´rǩǩeet da suåppmõõžž jue´tǩet ä´ššla taarbi da tuäivvmõõžži mie´ldd. Tuâjjtuåimmjumu´šše vuäitt vuässõõttâd pue´tǩǩeeǩâni tõn jäänmõsân 11 mannu da perioodd vuei´tte lee´d mäŋgg.

Tuâjjääi´j, tuåimmjumuužž täävtõõzz di tuåimmjumuužž siiskâž meä´rtõõlât ä´ššla obbvue´ǩǩ lokku vää´ldee´l. Tuâjjtuåimmjumu´šše ko´lle ä´rttlest tuejjumuš da taarbše´mmen sosiaal- da tiõrvâsvuõttkääzzkõõzz di täälpeä´l- da veä´lǧǧvuä´pstõõzz.

Tõrǥsmâ´ttem tuâjjtuåimmjumuš peštt 3 - 24 mannu.Tuâjjpeei´v liâ suåppmõõžž mie´ldd 1 - 5 pei´vved neä´ttlest.Tuâjjpeei´v kookkadvuõtt lij suåppmõõžž mie´ldd 4 - 8 čiâssâd peei´vest.

 

Tuâjjtuåimmjumuužžâst vuäǯǯ täälbeällsa ouddõõzz

Ä´ššlaž vuäǯǯ tuâjjtuåimmjumuužž äi´ǧǧen tiudd tuâjjmarkkântuärjjõõzz  da lââ´ssen piiđte´ko´rvvõõzz vuässõõttâmpeei´vin, kåå´tt määu´set le´be tuåimmjemteä´ǧǧen le´be ââ´nnemko´rvvõssân. Lââ´ssen son vuäitt vuäǯǯad pä´rnnpââ´jtõõzz vuâlla 18-ekksai päärnain.

Måttmin šõddmõõžžin pei´vvteä´ǧǧ ko´rvvââtt kåå´dd mä´hssem pi´rǧǧeemtuärjjõssân, mii mie´rtââll pi´rǧǧeemtuärjjõsnoormi mie´lddsânji.

Ä´ššli´žže tuõđe´ld šõddi mä´tǩǩkuul jälstemsââ´i da tuâjjpääi´ǩ jåå´ttem diõtt ko´rvveet taarbše´mmen hää´lbab vaajtõsmääi´n mie´ldd.

 

Tuâjjtuåimmjumuužž tuâi da siiskâž suåvât privatlânji

 

Tõrǥsmâ´ttem tuâjjtuåimmjumuužž tuâi suåvât ä´ššla silttumuužži, tuäivvmõõžži, vuäittmõõžži da täävtõõzzi mie´lddsânji. Suåppmõ´šše vuässâ´tte ä´ššla lââ´ssen tõrǥsmâ´ttem tuâjjtuåimmjumuužž vuõi´ǧǧeeja  da tuâjju´vddi võboršeǩ. Tõrǥsmâ´ttem tuâjjtuåimmjumuužžâst raajât ǩe´rjjlaž suåppmõš.

Tuâjjtuåimmjumuužž täävtõssân lij ä´ššla obbvue´jj pue´rumuš privatlânji da siõmmnai siõmmnai. Tuâjjtuåimmjumuš vuäitt lee´d jie´llemvaaldšemma kuulli silttumuužži pue´rumuš mâŋŋa ku´ǩesäiggsaž tuâite´mvuõđ le´be âlddsin takai juõ´ǩǩpeivvsa tuâi.

Privatnallšem täävtõõzz vuei´tte lee´d:

 

råpplaž tuâjjfriskkvuõđ kaggmõšsosiaalaž silttumuužži ooudâsviikkmõštuâjjteâđai da –silttumuužži pei´vvumušjuõ´ǩǩpeivvsa tuâjjäigga mättjummuštuâjjooccâmsilttumuužži ooudâsviikkmõš

Tuâjjtuåimmjumu´šše kooll personvuõđlaž vuä´pstõs da tuärjjõs di takai kääzzkõsjåå´đtumuš.

Tuâjjtuåim liâ täujja veä´ǩǩtemnallšem tuâi pa´lǩǩuum tuâjjla vuä´pstõõzzâst da vuåppmõõžžâst. Tuâi vue´itte kuullâd hå´t puõ´ttinallšem tuåimmvuu´did le´be tuâjaid:

piiutâshuõllčiištemtuâjjpirrõshåiddtuâjjǩiiddõshuõllǩe´rjjpõrtt’tuåimmsosialvuu´d veä´ǩǩtemnallšem tuâi dakoontâr- da arkiivtuâjaid

Ođđ pääi´ǩid ooccât pâi da ä´ššlai sarnnum tuäivvmõõžžid ǩiõččlõõđât vä´ldded lokku. Tõrǥsmâ´ttem tuâjjtuåimmjumu´šše suåvvtet tuâite´mvuõđstaanlää´jj da kå´dd reäšš tuâjjtuåimmjumuužž ääi´jas påå´mhååsktõõzz. Tõrǥsmâ´ttem tuâjjtuåimmjumuš i´llakku tuâjj- le´be ve´rǧǧvuõtt, di tõn ääi´jast jiâ norru tuâjjvuõđ nallšem ouddõõzz mâ´te jäältõõǥǥ le´be ee´ǩǩluõvâsvuõttpeei´v. Tõt ij še šõddâd tuâite´mvuõđstaan ouddlâ´sttum tuâjaståårrammääi´n.

 

Tuâjjtuåimmjumuužžâst vuäǯǯ maacctõõzz da tuâjjtuõđštõõzz

Vue´ssbeä´li täävtõõzz tuâjjtuåimmjumu´šše liâ meä´rtõllum õhttsaž suåppmõõžžâst tuâjjtuåimmjumuužž ä´lǧǧem poodd. Tuâjjtuåimmjumuužžâst vuäǯǯ maacctõõzz peä´lrääi- da loppärvvtõõllmõõžžin, koid vuässâ´tte ä´ššlaž, tuâjju´vddi võboršek, tuâjjviõkkvuä´psteei di tõrǥsmâ´ttem tuâjjtuåimmjumuužž vuõi´ǧǧeeja.

suåppmõõžž raajjmõšpeä´lrääiärvvtõõllmõš- da loppärvvtõõllmõš tuâjjtuõđštõsjuätkkplaan

Õhttsaž ärvvtõõllâmsaaǥǥstõõllmõõžži poodd tuâjjtõõlât siõmmnai siõmmnai ä´ššla juätkkǩeäin tuâjj’jie´llma, škoou´l’jumu´šše le´be jee´res toolkav vaajtõsmäinna.

 

Tõrǥsmâ´ttem tuâjjtuåimmjumuužžâst ä´ššlaž vuäǯǯ ǩe´rjjlaž tuâjjtuõđštõõzz da ǩe´rjjlaž maacctõõzz tuâjj- da tuåimmjemooddstes di juätkkplaan jii´jjes tuâjjvuäǯǯamvue´jjes pue´reem diõtt. Juätkkplaan liâ bie´ǩǩ tuâjjviõkkvaaldšem ta´rjjeem kääzzkõõzz mâ´te: tuâjj’jie´llemvuõiǥstâttmõõžž, tuâjjǩiččlõddmõõžž, tuâjjviõkkškoou´l´jumuužž, pä´lǩǩtuärjjõstuâi le´be tiânâstuâi äävai åårrai tuâjjmarkknin.

Liiŋk

Tuâjjviõkk’koontâr
Kela

Seeid a´lǧǧe

 

Print icon print page
share page: